Das experiment

Boven de deur hangt een bordje met 'Lit. List' erop. Tegen alle muren staan kasten gevuld met voornamelijk tweedehands boeken. Er is een bar en de rest van de ruimte wordt opgevuld door twee zithoeken. Op een van de muren is in zwart en wit een abstract portret van een aantal hoofden geschilderd. De andere muren zijn egaal in een kleur geverfd.

Ik verbaas me over de professionaliteit van het geheel. Dat had ik niet verwacht toen ze me over het idee om een eigen boekenwinkel te openen vertelde. Dat was in Cambodja. Waar ze op reis was met haar vriend. We waren die dag op zoek naar het plaatsje Kep. Een verlaten kustplaatsje in het zuiden van het land, dat eens een populaire vakantiebestemming was geweest voor welgestelde Cambodjanen en bovendien de favoriete hideout van de toenmalige sultan. Maar zoals de Lonely Planet al zei: 'the war has not been nice to Kep'. Van het strand, waar ooit wit zand naartoe verscheept werd, was enkel een randje groezelig grijs zand over. De boulevard, waar jonge Cambodjaanse stelletjes vast ooit romantische avondwandelingen hebben gemaakt, ademde nu alleen nog een geest van vergane glorie uit. Het echte stadje Kep hebben we nooit kunnen vinden. Alleen deze verloren boulevard en een paar verlaten en uitgebrande voormalige vakantiehuizen, vol kogelgaten.

Het was die dag extreem warm. Op een gegeven moment kwamen we voorbij een vlonder waar 4 hangmatten hingen. We keken elkaar aan, en wisten dat we hetzelfde dachten. En terwijl we daar zo hingen en van onze ijskoffie slurpten, vertelden ze over hun jeugd. Over hoe het was om op te groeien in voormalig Oost Berlijn en over de val van de muur. Ook vertelde ze over haar idee om, als ze weer terug thuis was, een boekenwinkel te openen van het geld dat ze had verdiend toen ze als verpleegster in Zwitserland had gewerkt.

Het bijzondere van deze boekenwinkel zou worden dat mensen zelf zouden mogen bepalen of, en hoeveel, ze voor de boeken wilden betalen. Hetzelfde zou ook gelden ook voor de koffie, thee en limonade die ze er ging schenken. Zo zouden mensen die weinig geld hebben ook de mogelijkheid hebben om boeken te kopen en lezen. Een mooie idealistische gedachte, maar werkt dat wel in de praktijk?

De laatste keer dat ik er was was de winkel net twee weken open. En hoewel ik me een of andere schuur met een paar planken met boeken had voorgeteld, zag het geheel er dus behoorlijk professioneel uit. Ze was bovendien hard bezig om sponsers te regelen, en omschreef de situatie als 'het idee dat ze in haar hoofd had dat nu in aanraking kwam met de werkelijkheid'. De werkelijkheid zoals die op dit moment in voormalig Oost Berlijn is. Waar veel voormalige Oostduitsers de communistische idealen waarmee ze zijn opgegroeid nog niet helemaal hebben afgelegd. Maar die tegelijkertijd kritisch staan tegenover datzelfde communisme. Individualiteit is bijvoorbeeld een groot goed, dat ze niet kenden vanuit het communisme.

Een interessant experiment dus, in een intrigerende stad. En het is nog maar de vraag of de socialistische idealen uiteindelijk zullen kunnen overleven in het steeds westerser wordende wereld. Mijn realiteitszin zegt me van niet, maar toch ik kan niet anders dan hopen van wel.


Hanenkammen en krokodillentranen

Ach, zo gaat dat nu eenmaal met principes. Op papier lijken ze vaak zo mooi, en dan komt het echte leven ertussen. Een leven dat in werkelijkheid nog veel ingewikkelder is, dan we in die zorgeloze jaren dachten te begrijpen. Die dagen waarin we nog jong, idealistisch en rebels waren. Toen we nog dachten dat de wereld er was voor ons alleen.

Niets hadden we nodig, behalve de lucht in onze longen, een kleine rugzak met wat kleren op onze rug, een tandenborstel misschien. En zo nu en dan een douche.
We tourden door Australië en Indonesië. En overal werden we even hartelijk ontvangen.



We waren punks. Speelden in een punk band en waren op wereldtournee. We regelden alles zelf. Geen manager, geen dure hotels en geen limousines. Gewoon in ranzige hostels, op krakkemikkige podia en met de locale trein. Dat was onze manier. 'Do It Yourself (DIY)', noemden we dat. Het had allemaal te maken met je afzetten tegen de heersende orde en zelf de touwtjes in handen nemen.

Illusie van identiteit

Principes vonden we sowieso erg fijn in die tijd. Zo waren we bijvoorbeeld ook veganisten, dronken en rookten niet en behandelden vrouwen altijd met respect. We waren 'Straight Edge'.



Niet dat het leven daar zoveel leuker of gemakkelijker door werd. Maar het gaf ons wel de illusie van een identiteit, en daarmee de broodnodige houvast in een wereld die we niet begrepen. Dat nam echter niet weg dat we ons af en toe in wel hele rare bochten moesten wringen om de dingen die we deden voor onszelf goed te praten.

Krokodillen kwekerij

Zoals die keer dat we in Indonesië mee werden genomen naar een krokodillen kwekerij. Niet de meest logische plek voor een veganist, maar we waren ervan overtuigd dat ze die krokodillen kweekten om ze daarna weer terug te zetten in de natuur. Op die manier konden we er optimaal van genieten. En dat deden we dan ook. We waren tenslotte jong en rebels. En dan zijn krokodillen wel ongelofelijk gaaf. Hoe groter hoe beter. We waren dan ook lichtelijk teleurgesteld toen we hoorden dat de allergrootste krokodil zich verschool in een van de zwembaden, en waarschijnlijk pas tevoorschijn zou komen als hij gevoerd zou worden. En het was nog lang geen voedertijd.

Er zat dus maar een ding op. Wij moesten, in het kader van dit diervriendelijke project, een kip doneren. Zo hielpen we een goed doel, kregen we de grootste krokodil te zien en die kip, ach die zou er toch wel aangaan. Als wij het niet zouden doen, dan zou iemand anders het later doen.

Kakelende kip

En dus kwam een van de bewakers aandragen met een nog levende kip. Terwijl hij het hulpeloos fladderende dier aan z’n poten op zijn kop hield, pakte hij er een stok en een touw bij. Hij bond de uitgemergelde kip met beide poten stevig vast aan de stok. De kip deed nog een laatste poging om haar vreselijke lot te ontlopen, maar gaf dit al snel op. Ze liet het, met de vreemde gelatenheid die veel dieren in Azië eigen is, over zich heen komen. Toen ze goed stevig vastzat, zwaaide de bewaker de stok, met aan het uiteinde de zachtjes kakelende kip, in een soepele beweging over de omheining heen. De kip werd een paar keer - dip dip - met haar kop in het water gedipt. Tussendoor hapte ze naar adem en keek angstig om zich heen. Wachtend op het onvermijdelijke.

Eén hap

Tja, en daar stonden we dan met al onze principes. Geen enkel excuus hield stand bij het zien van de marteling van deze kip. Er was geen twijfel over mogelijk: Dit was vreselijk fout. Maar veel tijd om ons te schamen en te verkondigen dat we de kip toch wel een eerlijke kans hadden gegund, hadden we niet. Want toen gebeurde het.

Uit het water kwam een krokodil tevoorschijn, zoals we er nog nooit een gezien hadden. Het ging zo snel dat we ons achteraf pas realiseerden wat er precies gebeurd was. Een rimpeling in het water. Een enorm monster dat plotseling tevoorschijn schoot. Een open bek. Een gruwelijke rij tanden. Hij scheurde zonder omwegen op zijn doel af. Een hap. Een kauw. En hij verdween met kip en al weer in de donkere diepte van het zwembad. Toen we met onze ogen knipperden leek het alsof het nooit gebeurd was. Alleen het bungelende touwtje aan het uiteinde van de stok vertelde ons anders.

Terwijl we langzaam weer wat kleur in onze gezichten kregen, moesten we, ondanks de vreselijke marteling, toegeven dat het toch wel erg gaaf geweest was wat we daar te zien hadden gekregen. En dat geen enkel jongenshart zoveel geweld kan weerstaan. Zeker niet dat van een punkrocker.